สาวๆ หลายคนน่าจะคุ้นเคยกับอาการช่วงมีประจำเดือน แต่นอกจากอาการปวดท้องน้อยหน่วงๆ ที่ทำให้หงุดหงิดแล้ว อีกหนึ่งอาการที่มักจะมาแพ็คคู่ ก็คือการ ปวดหลังช่วงมีประจำเดือน นั่นเอง ซึ่งเกิดจากอะไร อาการแบบไหนปกติ และแบบไหนผิดปกติ พร้อมวิธีบรรเทาอาการปวดหลังที่จะช่วยให้ทุเลาลงได้ โดยจะมีวิธีไหนบ้างนั้นต้องไปดูกันเลย
ทำไมเวลาเป็นประจำเดือน ถึง “ปวดหลัง” มากกว่าปกติ?
เวลาประจำเดือนมาทีไร ทำไมหลังส่วนล่างถึงระบมราวกับไปแบกหามมาล่ะเนี่ย? สาเหตุอาการปวดหลังเวลามีประจำเดือน เกิดจากอะไร เรามีคำตอบ
- ร่างกายมีการหลั่งสารพรอสตาแกลนดิน (Prostaglandins): เมื่อถึงรอบเดือน มดลูกของเราจะเริ่มบีบตัวเพื่อขับเยื่อบุโพรงมดลูกที่หนาตัวออกทิ้งไป ในกระบวนการนี้ร่างกายจะหลั่งสารกระตุ้นการอักเสบที่ชื่อว่า พรอสตาแกลนดิน ออกมา ซึ่งเจ้านี่ไม่ได้ออกฤทธิ์แค่ที่มดลูกอย่างเดียว แต่ดันกระจายตัวไปกระตุ้นกล้ามเนื้อ และเส้นประสาทบริเวณอุ้งเชิงกรานและหลังส่วนล่าง ส่งผลให้กล้ามเนื้อหลังเกิดอาการเกร็งตัวและปวดหน่วงขึ้นมาพร้อมๆ กัน
- ฮอร์โมนที่ดิ่งลง: ช่วงก่อนและระหว่างมีประจำเดือน ฮอร์โมนเอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรนจะลดระดับลงอย่างฮวบฮาบ การเปลี่ยนแปลงนี้ส่งผลโดยตรงต่อความยืดหยุ่นของเส้นเอ็นและข้อต่อบริเวณกระดูกสันหลังส่วนล่าง ทำให้หลังของเราอ่อนแอและรองรับน้ำหนักได้น้อยลง ปวดเมื่อยได้ง่ายกว่าปกติหลายเท่า
เช็กด่วน! อาการปวดหลังช่วงมีประจำเดือนแบบไหน “ปกติ” VS “ผิดปกติ”
อาการ ปวดหลังช่วงมีประจำเดือน แบบไหนปกติ และแบบไหนผิดปกติ ต้องสังเกตให้เป็น เพื่อจะได้รับมือได้ทัน ดังนี้
อาการปวดหลังช่วงมีประจำเดือนแบบ “ปกติ”
อาการกลุ่มนี้เกิดจากฮอร์โมนและสารพรอสตาแกลนดินตามธรรมชาติ ไม่ได้เกิดจากโรคซ่อนเร้น โดยมีลักษณะดังนี้
- ช่วงเวลาเกิด: มักเริ่มปวดก่อนมีประจำเดือน 1-2 วันแรก หรือในวันแรกๆ ที่ประจำเดือนมามากที่สุด และอาการจะค่อยๆ ดีขึ้นและหายไปเองเมื่อประจำเดือนใกล้หมด
- ระดับความรุนแรง: รู้สึกปวดหน่วงๆ หรือเมื่อยล้าที่หลังส่วนล่าง รบกวนชีวิตประจำวันเล็กน้อย แต่ยังสามารถเดินเหิน ทำงาน หรือใช้ชีวิตได้ตามปกติโดยไม่ต้องนอนซม
- การตอบสนองต่อการรักษาเบื้องต้น: อาการปวดทุเลาลงอย่างชัดเจนเมื่อทานยาแก้ปวดในกลุ่ม NSAIDs ประคบร้อน หรือได้พักผ่อนนอนหลับ
- รูปแบบในแต่ละเดือน: ความรุนแรงของอาการปวดค่อนข้างคงที่ในทุกๆ รอบเดือน ไม่ได้ทวีความรุนแรงขึ้นอย่างผิดสังเกต
อาการปวดหลังช่วงมีประจำเดือนแบบ “ผิดปกติ”
อาการกลุ่มนี้เป็นสัญญาณเตือนภัยว่าร่างกายอาจกำลังเผชิญกับโรคแอบแฝง เช่น ช็อกโกแลตซีสต์ หรือพังผืดในอุ้งเชิงกราน โดยมีลักษณะดังนี้
- ช่วงเวลาเกิด: อาการปวดลากยาวนานต่อเนื่องเกิน 3-5 วัน หรือบางคนปวดลากยาวไปจนกระทั่งหมดประจำเดือนแล้วก็ยังไม่หายปวด
- ระดับความรุนแรง: ปวดรุนแรงมากจนไม่สามารถลุกจากเตียงได้ ต้องนอนซม หรือมีอาการปวดร้าวลงไปที่สะโพก ต้นขา หรือก้นกบอย่างชัดเจน
- การดื้อยา: ทานยาแก้ปวดในปริมาณปกติแล้วอาการไม่ดีขึ้นเลย หรือต้องเพิ่มขนาดยาขึ้นเรื่อยๆ ทุกเดือนเพื่อให้พ้นจากความทรมาน
- ความเปลี่ยนแปลงที่แย่ลง: อาการปวดทวีความรุนแรงและเจ็บมากขึ้นในทุกๆ รอบเดือนที่ผ่านมา จนเริ่มส่งผลกระทบต่อการทำงานและการใช้ชีวิตประจำวันอย่างรุนแรง
สัญญาณอันตราย! 4 โรคแอบแฝงที่มาพร้อมอาการปวดหลังช่วงมีประจำเดือน
ถ้ารู้ตัวว่าอาการปวดหลังของเราจัดอยู่ในกลุ่ม “ผิดปกติ” ขอบอกเลยว่าอย่าเพิ่งนิ่งนอนใจ เพราะนี่อาจเป็นสัญญาณเตือนจาก 4 โรคแอบแฝงยอดฮิตของผู้หญิงที่เราต้องรู้ทัน
1.ช็อกโกแลตซีสต์
โรคร้ายยอดฮิตอันดับต้นๆ เกิดจากการที่เซลล์เยื่อบุโพรงมดลูกหลุดไปเจริญเติบโตผิดที่ โดยไปฝังตัวอยู่ตามผนังอุ้งเชิงกราน รังไข่ หรือด้านหลังมดลูก เมื่อถึงเวลาเป็นประจำเดือน เนื้อเยื่อเหล่านี้จะมีเลือดออกแต่ขับออกไม่ได้ ทำให้เกิดการสะสมกลายเป็นถุงน้ำเลือดเก่าสีน้ำตาลคล้ายช็อกโกแลต พร้อมกับสร้างพังผืดไปดึงรั้งอวัยวะภายใน ทำให้เกิดอาการปวดท้องน้อยและปวดหลังส่วนล่างอย่างรุนแรง
2.เนื้องอกในมดลูก
แม้เนื้องอกส่วนใหญ่จะเป็นเนื้องอกชนิดไม่ร้ายแรง แต่ถ้าเจ้าก้อนเนื้องอกนี้มีขนาดใหญ่ขึ้น หรือไปเจริญเติบโตในตำแหน่งที่กดทับเส้นประสาทบริเวณอุ้งเชิงกราน และกระดูกสันหลังส่วนล่าง มันก็จะส่งผลให้สาวๆ ต้องเผชิญกับอาการปวดหน่วงหลัง ปวดร้าวลงขา และอาจทำให้ประจำเดือนมามากและนานผิดปกติด้วย
3.โรคอุ้งเชิงกรานอักเสบ
เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียลุกลามจากช่องคลอดและปากมดลูก ขึ้นไปสู่อวัยวะในอุ้งเชิงกราน เช่น มดลูก ท่อน้ำไข่ อาการเด่นนอกจากจะมีตกขาวผิดปกติ มีกลิ่นเหม็น และมีไข้ร่วมด้วยแล้ว การอักเสบเรื้อรังนี้ยังแผ่ขยายวงกว้าง จนทำให้เกิดอาการปวดหลังส่วนล่างและปวดถ่วงเวลาเดินได้อีกด้วย
4.ภาวะโพรงมดลูกเจริญผิดที่
ภาวะโพรงมดลูกเจริญผิดที่ (Endometriosis) คือโรคที่เซลล์เยื่อบุโพรงมดลูก ซึ่งปกติควรจะเจริญเติบโตอยู่แค่ภายในโพรงมดลูกเท่านั้น แต่กลับหลุดลอดและเคลื่อนตัวไปฝังตัวหรือเติบโตตามอวัยวะส่วนอื่นนอกโพรงมดลูก เช่น ผนังอุ้งเชิงกราน รังไข่ ด้านหลังมดลูก หรือลุกลามเข้าไปในเนื้อเยื่อชั้นลึก เมื่อถึงรอบเดือน เนื้อเยื่อที่ผิดที่เหล่านี้จะหนาตัวขึ้นและมีเลือดออกเหมือนเยื่อบุโพรงมดลูกปกติ แต่เนื่องจากไม่มีทางระบายออก จึงเกิดการสะสม กลายเป็นถุงน้ำ (เช่น ช็อกโกแลตซีสต์) และสร้างพังผืดไปดึงรั้งอวัยวะภายในจนเกิดการอักเสบเรื้อรัง
วิธีบรรเทาอาการปวดหลังช่วงมีประจำเดือน ทำแล้วได้ผลจริง
หากอาการปวดของคุณยังอยู่ในเกณฑ์ปกติ และอยากหาวิธีดูแลตัวเองให้หายทรมานจากอาการปวดหลัง ลองนำวิธีเหล่านี้ไปปรับใช้ดูรับรองว่าเวิร์กแน่นอน
- ใช้แผ่นแปะความร้อน หรือกระเป๋าน้ำร้อนประคบเบาๆ ที่บริเวณหลังส่วนล่าง ความร้อนจะช่วยขยายหลอดเลือด ทำให้เลือดไหลเวียนได้ดีขึ้น และคลายกล้ามเนื้อหลังที่กำลังเกร็งตัวให้ผ่อนคลายลงอย่างรวดเร็ว
- ลองนอนตะแคงแล้วงอเข่าขึ้นเล็กน้อยในลักษณะท่ากอดหมอนข้าง หรือหาหมอนใบเล็กๆ มารองใต้เข่าถ้านอนหงาย ท่านอนเหล่านี้จะช่วยลดแรงดึงและแรงกดทับบริเวณกระดูกสันหลังส่วนเอวได้อย่างมีประสิทธิภาพ
- ฝึกท่ายืดเหยียดโยคะเบาๆ เช่น ท่านอนหงายดึงเข่าชิดอก จะช่วยคลายความตึงเครียดของกล้ามเนื้อหลังส่วนล่างและสะโพกได้ดีเยี่ยม
- หากจำเป็นต้องพึ่งยาแก้ปวด แนะนำให้ปรึกษาเภสัชกรเพื่อเลือกใช้ยาในกลุ่มต้านอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) เช่น ไอบูโพรเฟน หรือนาพรอกเซน เนื่องจากยากลุ่มนี้มีฤทธิ์โดยตรงในการยับยั้งสารพรอสตาแกลนดิน ช่วยลดทั้งอาการปวดท้องและปวดหลังได้ดีกว่าพาราเซตามอลทั่วไป และควรทานตั้งแต่เริ่มมีอาการปวดวันแรกๆ อย่าปล่อยให้ปวดรุนแรงแล้วค่อยกิน
บทสรุป
อาการ ปวดหลังช่วงมีประจำเดือน อาจเป็นเรื่องธรรมดาที่ผู้หญิงหลายคนต้องเจอ แต่ถ้าอาการนั้นเริ่มรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ ทานยาแล้วเอาไม่อยู่ หรือใช้ชีวิตประจำวันแทบไม่ได้ ขอย้ำเตือนเลยว่าอย่าทนเด็ดขาด เพราะร่างกายกำลังส่งสัญญาณเตือนจากโรคบางอย่าง หากพบอาการผิดปกติเหล่านี้ ควรรีบไปพบแพทย์ทันที เพื่อตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด
FAQ: คำถามที่พบบ่อย
Q: ปวดหลังตอนเป็นประจำเดือน ควรเลือกกินยาแก้ปวดตัวไหนดีระหว่างพาราเซตามอลกับยาแก้อักเสบ (NSAIDs)?
สำหรับอาการปวดที่เกิดจากสารพรอสตาแกลนดินในรอบเดือน ยาในกลุ่ม NSAIDs (เช่น ไอบูโพรเฟน หรือนาพรอกเซน) จะตอบโจทย์และตรงจุดมากกว่าพาราเซตามอล เพราะมีฤทธิ์ยับยั้งต้นตอของการอักเสบและการบีบตัวของมดลูกโดยตรง แต่ควรทานหลังอาหารทันทีเพื่อป้องกันการระคายเคืองกระเพาะอาหาร
Q: การออกกำลังกายช่วงมีประจำเดือน ช่วยลดอาการปวดหลังได้จริงหรือ?
การออกกำลังกายเบาๆ เช่น การเดินช้าๆ โยคะยืดเหยียด หรือพิลาทิสเบาๆ จะช่วยกระตุ้นการหลั่งสารเอ็นโดรเฟน ซึ่งเป็นยาแก้ปวดธรรมชาติของร่างกาย พร้อมทั้งช่วยให้เลือดลมไหลเวียนดีขึ้น ลดการคั่งค้างในอุ้งเชิงกราน แต่ควรหลีกเลี่ยงการออกกำลังกายหนักๆ หรือท่าที่ต้องเกร็งหน้าท้องมากๆ ช่วง 1-2 วันแรก
Q: ถ้าไปตรวจภายในแล้วไม่พบซีสต์หรือเนื้องอก ทำไมยังมีอาการปวดหลังช่วงมีประจำเดือนอยู่ดี?
อาจเกิดจากภาวะเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ ในจุดที่ซ่อนเร้นและมองเห็นยากด้วยการอัลตราซาวนด์ทั่วไป หรืออาจมีสาเหตุร่วมจากโครงสร้างกล้ามเนื้อหลังส่วนล่าง และกระดูกสันหลังที่มีความตึงตัวเรื้อรังอยู่แล้ว แนะนำให้ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางด้านสูตินรีเวช เพื่อประเมินหาสาเหตุที่แท้จริงต่อไป
อ้างอิง
เป็นประจำเดือนปวดขา ปวดหลัง ดูแล ป้องกันอย่างไรดี
เป็นประจำเดือนแล้วปวดหลังมาก ๆ รู้ลึกถึงสาเหตุ และวิธีการรักษา
เรื่องอื่นๆ ที่เราแนะนำสำหรับคุณ
ประจำเดือนสีดำ เกิดจากอะไร? แบบไหนไม่ปกติ สาวๆ ต้องรู้